تاريخ : پنجشنبه نوزدهم بهمن ۱۳۹۶ | نویسنده : سید هادی
1. زلزله دامغان (ایران، 856 م.)
زلزله دامغان با 7.9 دهم ریشتر قدرت، 320 کیلومتر از خاک کشور ایران را در 22 دسامبر سال 856 میلادی، تحت تاثیر خود قرار داد. براساس شواهد، مرکز این زمین لرزه، درست در زیر شهر دامغان قرار داشته است. شهری که در آن زمان پایتخت ایران بود. حدود 200 هزار نفر جان خود را از دست دادند و به همین دلیل، این زلزله پنجمین زلزله مرگبار ثبت شده در طول تاریخ بشری است.
2. زلزله انطاکیه(انطاکیه، 526 پس از میلاد)
در اواخر ماه می سال 526 میلادی، زلزله ای سوریه و انطاکیه را لرزاند که بخشی از پادشاهی بیزانس محسوب می شدند. این رویداد 250 هزار نفر را به کام مرگ کشاند. به موجب این زلزله، بندر سیلوسیا پییریا، در حدود یک متر بالا آمد و سبب شد تا بندرگاه با لجن یکی شود. این زلزله که شدت آن 7 ریشتر بود، سومین زلزله مرگبار ثبت شده در طول تاریخ بشری است. پس از زلزله، آتش سوزی گسترده ای رخ داد و موجب شد تا ساختمان هایی که در جریان زلزله تخرب نشده بودند، از بین بروند.
3. طاعون آنتونین ( امپراطوری رم، 165-180 م.)
بدین دلیل نام آنتونین بر این طاعون گذاشته شده است که پادشاه رم در آن زمان، مارکوس آریلوس آنتونینوس، بر اثر آن جان خود را از دست داد. با عنوان طاعون جالینوس نیز شناخته می شود. جالینوس، پزشکی یونانی بود که نام این طوعان را ثبت کرد. بر اساس شواهد به دست آمده، این طاعون از طریق سربازان برگشته از شرق، گسترش یافت. با گذشت زمان، در کل امپراطوری گسترش یافته و حتی قبایل شمالی را نیز گرفتار کرد. تخمین زده می شود که حدود 5 میلیون نفر بر اساس ابتلا به این بیماری جان خود را از دست دادند.
4. زلزله کرت و سونامی اسکندریه (یونان و آفریقا، 365 م.)
در 21 ماه جولا سال 365 میلادی، زلزله ای در زیر دریای مدیترانه رخ داد. مرکز این زلزله، نزدیک جزیره کرت یونان و شدت آن حدود هشت ریشتر یا بیشتر تخمین زده شده. تقریبا تمام شهرهای موجود در این جزیره نابود شده و از بین رفتند. همچنین به مناطق دیگر یونان، لیبی، قبرس و سیسیل آسیب های جدی وارد شد. پس از وقوع زلزله، سبب وارد شدن آسیب جدی به اسکندریه، مصر و دیگر مناطق شد.
5. فوران کوه وزوویوس (خلیج ناپل، ایتالیا،79 م.)
فوران کوه وزوویوس در سال 79 میلادی و نابودی های متعاقب شهرهای پمپئی و هرکولائوم، یادآور قدرت عظیم این آتشفشان فعال است. در واقع، می توان گفت که وزوویوس، خطرناکترین آتشفشان موجود بر این کره خاکی است. نسبت به دیگر آتشفشان های موجود، افراد بیشتری حول و حوش این آتشفشان فعال زندگی می کنند. برای بیش از 1500 سال، شهر پمپئی در ایتالیا مدفون بود. هنگامی که مردم در سال 1631 در حال پاکسازی خاک های برجای مانده از فوران مجدد این کوه بودند، بقایای شهر پیدا شد. این کشف تا قرن بیستم به طور کامل مشخص نشد. پس از این کشف بود که مردم از سرنوشت وحشتناک این مردم باستانی آگاه شدند. اجساد آنها در زیر این خاک های آتشفشانی پیدا شد؛ اجسادی پوسیده و از بین رفته که برخی از آنها مانند فسیل شده بودند.
6. فوران کوه مینوییان ( جزایر سنتورینی و کرت، یونان، 1645 م.)
در حدود سال 1645، فوران کوهی آتشفشانی در جزیره سنتورینی، حواس ها را به خود جلب نمود. این رویداد سبب شد تا آسیب هایی جدی به ساکنان دو جزیره سنتورینی و کرت وارد شود. در ان زمان، کوه مینوییان هردو جزیره را پوشش می داد. شهر سنتورینی تا دوران مدرن ناشناخته باقی مانده بود.
دلیل دیگری نیز وجود دارد که این باور را تقویت می کند که این رویداد طبیعی، برگرفته از داستان آتلانتیس افلاطون است. با این حال، این داستان ئر حد حدس و گمان بیشتر نیست. این طور فرض می شود که ساکنان باستانی این جزایر، هشدارهای مرتبط با فوران را جدی گرفته و از آن مکان کوچ کردند. در محل آتشفشان، هیچ جنازه ای یافت نشده استعلاوه بر این، پیش از فوران، تمام اشیای قیمتی از محل خارج شده است.
7. سونامی و زلزله هلیکه ( هلیکه، یونان، 373 پ.م.)
هلیکه در سال 373 پیش از میلاد در خلیج کورین غرق شد؛ علت آن زمین لرزه و سپس سونامی بود. نویسندگان باستان در رابطه با این خرابی نوشته اند و برخی اظهار داشته اند که صدها سال پس از وقوع حادثه، می توان بقایای آن را در زیر آب پیدا کرد. براساس شواهد، بسیاری جان خود را در این حادثه از دست داده اند، اما تعداد آنها مشخص نیست.
8. طاعون ژوستینان (امپراطوری روم شرقی، 541 م.)
طاعون ژوستینان، بیماری همه گیری بود که امپراطوری روم شرقی ( امپراطوری بیسزانس) را تحت تاثیر خود قرار داد؛ از جمله پایتخت این امپراطوری یعنی شهر قسطنطنیه. این حادثه در سال های 541-542 رخ داد. شایع ترین علت این بیماری را طاعون خیارکی ذکر کرده اند. که بعد ها باعث مرگ سیاه در قرن چهاردهم شد. تاثیر اجتماعی و سیاسی این طاعون، قابل قیاس با طاعون سیاه می باشد. در نگاه مورخان غربی قرن ششم، این بیماری محدوده بزرگی از جهان را در بر گرفت، مرکز و جنوب آسیا، شمال آفریقا و بخش عربی، اروپا تا دانمارک و غرب ایرلند. تا حدود سال 750 پس از میلاد، این طاعون هر نسلی را در حوزه مدیترانه به خود گرفتار می کرد. موج این بیماری، تاثیر قابل توجهی را بر دوره ای از تاریخ اروپا، بر جای گذاشته است. نام این بیماری بدین دلیل ژوستینیان نام گرفته است که در آن زمان، امپراطور روم شرقی، ژوستینیان اول، قدرت را در دست داشت. او نیز به این بیماری مبتلا شد، اما یکی از معدود افرادی بود که از آن جان سالم بدر برد. تلفات ناشی از این سری مرگ و میر طاعون، رقم باورنکردنی 40 تا 100 میلیون می باشد.
زلزله دامغان با 7.9 دهم ریشتر قدرت، 320 کیلومتر از خاک کشور ایران را در 22 دسامبر سال 856 میلادی، تحت تاثیر خود قرار داد. براساس شواهد، مرکز این زمین لرزه، درست در زیر شهر دامغان قرار داشته است. شهری که در آن زمان پایتخت ایران بود. حدود 200 هزار نفر جان خود را از دست دادند و به همین دلیل، این زلزله پنجمین زلزله مرگبار ثبت شده در طول تاریخ بشری است.
2. زلزله انطاکیه(انطاکیه، 526 پس از میلاد)
در اواخر ماه می سال 526 میلادی، زلزله ای سوریه و انطاکیه را لرزاند که بخشی از پادشاهی بیزانس محسوب می شدند. این رویداد 250 هزار نفر را به کام مرگ کشاند. به موجب این زلزله، بندر سیلوسیا پییریا، در حدود یک متر بالا آمد و سبب شد تا بندرگاه با لجن یکی شود. این زلزله که شدت آن 7 ریشتر بود، سومین زلزله مرگبار ثبت شده در طول تاریخ بشری است. پس از زلزله، آتش سوزی گسترده ای رخ داد و موجب شد تا ساختمان هایی که در جریان زلزله تخرب نشده بودند، از بین بروند.
3. طاعون آنتونین ( امپراطوری رم، 165-180 م.)
بدین دلیل نام آنتونین بر این طاعون گذاشته شده است که پادشاه رم در آن زمان، مارکوس آریلوس آنتونینوس، بر اثر آن جان خود را از دست داد. با عنوان طاعون جالینوس نیز شناخته می شود. جالینوس، پزشکی یونانی بود که نام این طوعان را ثبت کرد. بر اساس شواهد به دست آمده، این طاعون از طریق سربازان برگشته از شرق، گسترش یافت. با گذشت زمان، در کل امپراطوری گسترش یافته و حتی قبایل شمالی را نیز گرفتار کرد. تخمین زده می شود که حدود 5 میلیون نفر بر اساس ابتلا به این بیماری جان خود را از دست دادند.
4. زلزله کرت و سونامی اسکندریه (یونان و آفریقا، 365 م.)
در 21 ماه جولا سال 365 میلادی، زلزله ای در زیر دریای مدیترانه رخ داد. مرکز این زلزله، نزدیک جزیره کرت یونان و شدت آن حدود هشت ریشتر یا بیشتر تخمین زده شده. تقریبا تمام شهرهای موجود در این جزیره نابود شده و از بین رفتند. همچنین به مناطق دیگر یونان، لیبی، قبرس و سیسیل آسیب های جدی وارد شد. پس از وقوع زلزله، سبب وارد شدن آسیب جدی به اسکندریه، مصر و دیگر مناطق شد.
5. فوران کوه وزوویوس (خلیج ناپل، ایتالیا،79 م.)
فوران کوه وزوویوس در سال 79 میلادی و نابودی های متعاقب شهرهای پمپئی و هرکولائوم، یادآور قدرت عظیم این آتشفشان فعال است. در واقع، می توان گفت که وزوویوس، خطرناکترین آتشفشان موجود بر این کره خاکی است. نسبت به دیگر آتشفشان های موجود، افراد بیشتری حول و حوش این آتشفشان فعال زندگی می کنند. برای بیش از 1500 سال، شهر پمپئی در ایتالیا مدفون بود. هنگامی که مردم در سال 1631 در حال پاکسازی خاک های برجای مانده از فوران مجدد این کوه بودند، بقایای شهر پیدا شد. این کشف تا قرن بیستم به طور کامل مشخص نشد. پس از این کشف بود که مردم از سرنوشت وحشتناک این مردم باستانی آگاه شدند. اجساد آنها در زیر این خاک های آتشفشانی پیدا شد؛ اجسادی پوسیده و از بین رفته که برخی از آنها مانند فسیل شده بودند.
6. فوران کوه مینوییان ( جزایر سنتورینی و کرت، یونان، 1645 م.)
در حدود سال 1645، فوران کوهی آتشفشانی در جزیره سنتورینی، حواس ها را به خود جلب نمود. این رویداد سبب شد تا آسیب هایی جدی به ساکنان دو جزیره سنتورینی و کرت وارد شود. در ان زمان، کوه مینوییان هردو جزیره را پوشش می داد. شهر سنتورینی تا دوران مدرن ناشناخته باقی مانده بود.
دلیل دیگری نیز وجود دارد که این باور را تقویت می کند که این رویداد طبیعی، برگرفته از داستان آتلانتیس افلاطون است. با این حال، این داستان ئر حد حدس و گمان بیشتر نیست. این طور فرض می شود که ساکنان باستانی این جزایر، هشدارهای مرتبط با فوران را جدی گرفته و از آن مکان کوچ کردند. در محل آتشفشان، هیچ جنازه ای یافت نشده استعلاوه بر این، پیش از فوران، تمام اشیای قیمتی از محل خارج شده است.
7. سونامی و زلزله هلیکه ( هلیکه، یونان، 373 پ.م.)
هلیکه در سال 373 پیش از میلاد در خلیج کورین غرق شد؛ علت آن زمین لرزه و سپس سونامی بود. نویسندگان باستان در رابطه با این خرابی نوشته اند و برخی اظهار داشته اند که صدها سال پس از وقوع حادثه، می توان بقایای آن را در زیر آب پیدا کرد. براساس شواهد، بسیاری جان خود را در این حادثه از دست داده اند، اما تعداد آنها مشخص نیست.
8. طاعون ژوستینان (امپراطوری روم شرقی، 541 م.)
طاعون ژوستینان، بیماری همه گیری بود که امپراطوری روم شرقی ( امپراطوری بیسزانس) را تحت تاثیر خود قرار داد؛ از جمله پایتخت این امپراطوری یعنی شهر قسطنطنیه. این حادثه در سال های 541-542 رخ داد. شایع ترین علت این بیماری را طاعون خیارکی ذکر کرده اند. که بعد ها باعث مرگ سیاه در قرن چهاردهم شد. تاثیر اجتماعی و سیاسی این طاعون، قابل قیاس با طاعون سیاه می باشد. در نگاه مورخان غربی قرن ششم، این بیماری محدوده بزرگی از جهان را در بر گرفت، مرکز و جنوب آسیا، شمال آفریقا و بخش عربی، اروپا تا دانمارک و غرب ایرلند. تا حدود سال 750 پس از میلاد، این طاعون هر نسلی را در حوزه مدیترانه به خود گرفتار می کرد. موج این بیماری، تاثیر قابل توجهی را بر دوره ای از تاریخ اروپا، بر جای گذاشته است. نام این بیماری بدین دلیل ژوستینیان نام گرفته است که در آن زمان، امپراطور روم شرقی، ژوستینیان اول، قدرت را در دست داشت. او نیز به این بیماری مبتلا شد، اما یکی از معدود افرادی بود که از آن جان سالم بدر برد. تلفات ناشی از این سری مرگ و میر طاعون، رقم باورنکردنی 40 تا 100 میلیون می باشد.